Over R&D programma's voor lerarenopleidingen

R&D staat voor Research & Design. Een R&D programma is dus een onderzoek- en ontwerpprogramma. Een R&D programma voor een lerarenopleiding heeft niet dezelfde kenmerken als bijvoorbeeld een universitair onderzoeksprogramma. Hiernaast staan enkele kenmerken van R&D programma's voor lerarenopleidingen.

 

Op zoek naar mooi kleuteronderwijs

Deelname en deelonderzoeken

Over R&D programma's voor lerarenopleidingen

Algemene kenmerken van een R&D programma voor de lerarenopleiding basisonderwijs
Op dit moment zijn in ontwikkeling:

R&D Kleuteronderwijs ontwerpen en onderzoeken
R&D Vakkenintegratie, betrokkenheid, diepgang en dekking

Enkele algemene kenmerken van een Research & Designprogramma voor de lerarenopleiding:(1

  1. Een R&D programma heeft een plot en beschrijft de kernvragen binnen het gebied. Plot en kernvragen zijn zo beschreven dat ze het R&D programma interessant maken voor leraren en a.s. leraren.
    Belangrijke tegenstellingen, probleemstellingen, vraagstukken (liefst conflicterend) worden inspirerend beschreven. De kern van de zaak wordt duidelijk. Kernvragen dus ook. De tegenstelling schetst vaak een dilemma dat onderwijsinnovatie belemmert. Bijvoorbeeld: onderwijs aan jonge kinderen zou heel open plaats moeten vinden, vinden veel leraren, maar tegelijk moet men antwoord zien te vinden op de enorme toetsingsdruk die vanuit de samenleving op het onderwijs wordt uitgeoefend, en die tot precies geplande instructie lijkt te moeten leiden.

  2. In een R&D programma wordt duidelijk welke daden men in het onderwijs heeft gesteld en tot welke daden men anderen uitdaagt.
    De groep die aan een R&D programma werkt, heeft geen wetenschappelijke belangstelling zonder meer. De kennis die men ontwikkelt komt voort uit dadendrang in het onderwijs: men wil helpen het onderwijs verder te ontwikkelen. De kennis die men ontwikkelt leidt, zo hoopt men, ook tot nieuwe daden. Waarom deze dadendrang? Wie wordt daar beter van? En waarom? Wat draagt het werk bij aan de kwaliteit van het onderwijs? Waarom zouden we actief moet worden in dit gebied?

  3. Het R&D programma biedt overzicht
    Het onderwerp van de R&D programma mag groter of kleiner zijn, het wordt in beginsel goed in kaart gebracht. Uiteraard mag je daar vele jaren over doen en aangezien het streven naar volledigheid waarschijnlijk een neurose is (of er toe leidt), mag er ook ontspannen mee worden omgesprongen. Wat is hier te halen? Dat moet binnen een R&D programma in elk geval snel duidelijk worden.
    Dus eerst: hoe kunnen we dit gebied in kaart brengen?
    Dan: hoe geven we snel en goed overzicht van wat we te bieden hebben?

  4. Het R&D programma heeft een narratief fundament
     Een R&D programma over onderwijs heeft miniparadigmas in de vorm van onderwijsverhalen als kern. Bestaat de kern nog niet? Dan is de R&D programma nog een warboel.
    Gaat het in de R&D programma om geintegreerd techniekonderwijs? Dan willen we vijf (vier, zes, een beperkt aantal) prachtige onderwijsverhalen zien (nog liever meemaken) waarin dit tot stand is gebracht. Gaat het om cooperatief leren? Dan idem voor prachtige staaltjes van cooperatie. Enz.

  5. Het R&D programma biedt wetenschappelijke degelijkheid
    Wetenschappelijke degelijkheid:

  1. vigerende theorie is geraadpleegd en zichtbaar;

  2. nagegaan is welk wetenschappelijk onderzoek van belang is binnen het kennisgebied;

  3. zo mogelijk is de hele R&D programma door wetenschappers doorgelicht;

  4. biedt uitbereid overzicht van relevante bronnen/literatuur (links, liefst aangekleed, artikelen om te downloaden, gewone verwijzingen, toegang tot zoeksystemen van universiteitsbibliotheken, e..d.);

  5. laat zien welke strijdigheid/vraagstukken men poogt op te lossen en wat daarvan als min of meer vaststaand wordt aangenomen;

  6. biedt uitdagingen om in de context of discovery mee te denken.

  1. Een R&D programma levert inspiratie voor leraren en a.s. leraren
    In een R&D programma wordt stelen aangemoedigd. Er moet ook veel te stelen en te zien zijn. Mooie, direct bruikbare onderwijsspullen. Halffabricaten. Uitdagende klussen en hulp bij uit- en invoering. Bewijsmaterialen voor wie eerst overtuigd wil worden. Enzovoorts! 

  2.  Het R&D programma biedt verbindingen naar verslagen van schoolontwikkeling die binnen het beschreven gebied vallen
    Studenten doen aan het ontwikkelen van een R&D programma mee en hebben ervaring binnen het betreffende gebied: zij brengen in wat zij op een school binnen het gebied tot stand hebben gebracht.

  3. Het R&D programma is verbonden met andere relevante R&D programma’s
    Er wordt gezocht naar verbindingen met R&D programma’s die op andere opleidingen worden ontwikkeld. Uiteraard kunnen ook andere verbindingen ontstaan: interne verbindingen binnen Marnix R&D zijn zeer interessant omdat ze in zekere zin het kerngebied van het opleiden van leraren definiëren en van inhoud voorzien.

Relatie met het opleidingsonderwijs
Een R&D programma kan inspiratie en bronnen bieden voor het inrichten van een eigen opleidingsprogramma op een lerarenopleiding. Ook is het mogelijk een deel van het opleidingsonderwijs als R&D programma uit te voeren; in dat geval nemen studenten deel aan het progranma, vanuit eigen ontwerp- en onderzoeksvragen. Het programma biedt dan studenten niet alleen inspiratie en bronnen, maar zijn gaan door hun werk ook een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling ervan.
Studenten leveren bijvoorbeeld een bijdrage op het gebied van:

  1. nieuwe, uitdagende probleemstellingen;

  2. aanlevering van direct bruikbaar praktisch materiaal;

  3. inspiratie voor de praktijk in de vorm van bijvoorbeeld: handige invoeringsplannen, mooie halffabricaten, onderwijsverhalen, educatieve ontwerpen, aanbevelingen na onderzoek, e.d.;

  4. verbetering van het narratieve fundament van de kennisomgeving;

  5. uitbreiding of verbetering van het bronnenmateriaal in de kennisomgeving (verzameling links, literatuur, e.d.);

  6. uitleg van vigerende theorie of onderwijsconcepten.

1) Deze tekst is overgenomen uit: Erik Vos, Educatieve architectuur voor de academische lerarenopleiding, interne notitie lectoraat educatief ontwerpen, Marnix Academie, april 2009.